Deze site wordt vaak bezocht. Als je denkt een goede aanvulling te hebben of je hebt een vraag, mail het ons. Of bezoek het messageboard en voeg je boodschap toe.
De tijden zijn veranderd, dat hebben we allemaal gemerkt. Vroeger werden wij opgevoed met respect voor autoriteit: de burgemeester, de politieagent, de onderwijzer. Het is allemaal weg. Soms wordt er al helemaal niet meer opgevoed: ouders doen tegenwoordig niet meer dan hun kinderen verbieden, verbieden en nog eens verbieden en verder zal het wel loslopen.
Binnen de school moet er meer en meer aan opvoeding gedaan worden. We moeten kinderen leren om zich sociaal te gedragen, dat pesten niet hoort. In sommige gevallen zijn zelfs sociale vaardigheidstrainingen nodig om kinderen in (voor ons) gewone, dagelijkse situaties te leren, hoe ze zich moeten gedragen en wat ze kunnen zeggen of doen of wat juist niet. Allemaal zaken, die voor ons vanzelfsprekend waren. De tijden zijn veranderd, maar is onze manier van benadering van leerlingen mee veranderd? Als dat niet zo is, wordt het buigen of barsten: je past je aan aan de omstandigheden of je gaat eronderdoor.
Gezag
Ik heb gekozen voor het eerste. 'Buigen', maar waar bestaat dat buigen dan uit?
Het je aanpassen aan de veranderde omstandigheden. En als je dat doet... (vind IK), dan is het nu beter dan vroeger geworden. Vroeger kreeg je je gezag, je macht. Nu moet je die verdienen. Misschien nog preciezer gezegd: de eerste les krijg je je gezag van de leerlingen, want ze zijn stil en afwachtend op wat komen gaat. De vraag is of je je gezag mag en kunt behouden. Je moet het verdienen.
Er zijn vast meer wegen, die naar Rome leiden, maar laat ik je vertellen hoe ik het verdien. Ik heb een aantal uitgangspunten:
Ik respecteer leerlingen zoals ik verwacht dat ze mij respecteren. Ik behandel en benader ze dus als (jong) volwassen mensen met een eigen wil en eigen veantwoordelijkheid.
Tegenwerken, brutaal zijn is niet tegen mij als persoon gericht, maar tegen de rol die ik speel (die van leraar) en hoort bij de rol die zij spelen (die van leerling). Ik vat die dingen dan ook nooit persoonlijk op, want ze zijn niet persoonlijk bedoeld. Dat voorkomt dat je kwaad wordt en niet langer met respect kunt reageren.
Ik heb werkelijk belangstelling voor leerlingen (iets dat ze niet gewend zijn, omdat ze alleen op hun prestaties beoordeeld worden in het algemeen) en ik heb begrip voor ze.
Ik reageer bijna nooit op de woorden zelf, die leerlingen uitspreken, maar op het gevoel dat erachter zit of wat ze met hun lichaamstaal tot uitdrukking willen brengen. Dat schept helderheid, want meestal gaat het niet om de betekenis van de woorden, maar zit er iets anders achter. Bovendien versterkt het hun gevoel, dat ik hen begrijp. Als ik dan antwoord geef en een leerling reageert verbaasd: "Goh, meneer heeft u psychologie gestudeerd?", dan weet ik dat dat een compliment is, met de betekenis: hij begrijpt me!! Daarmee win ik dus aan gezag en respect.
De lastigste leerlingen zijn vaak de intelligentste. Ze zijn lastig uit verveling, of ze zijn uit op het verkennen van grenzen, niet om mij het leven zuur te maken.
Het kan zijn, dat ik deze lijst nog met andere punten moet aanvullen, maar ik kan je verzekeren dat, wanneer je in staat bent dit toe te passen, je werk nooit meer als vroeger zal zijn. De kids gaan voor je door het vuur en hebben alles voor je over. Als ze werken, werken ze voor jou, niet voor zichzelf, want dat kunnen ze nog niet overzien.
Binnenkort zal ik deze punten nader uitwerken om je te helpen voor jezelf een manier te vinden om dit in praktijk te brengen.
Respect en belangstelling
Je grondhouding moet er een van respect zijn. Respect voor de leerling. De beste manier om dat te krijgen is, te leren van mensen en jongeren in het bijzonder, te houden. Als je niet van kinderen houdt, zoek dan een andere baan.
Leerlingen voelen dat aan. Hoe laat je zien dat je respect voor ze hebt? Door sarcasme achterwege te laten, dat vaak gebruikt wordt als machtsmiddel om orde te houden. Sarcasme zorgt ervoor dat ze je gaan haten. Je doet ze namelijk pijn en met opzet en dat is onvergeeflijk.
Je moet belangstelling hebben voor kinderen, échte belangstelling. Bovendien leer je zo wat ze bezighoudt, hetgeen je weer kunt gebruiken om je band met hen te versterken en hen beter te begrijpen. Als je je leerlingen begrijpt, kun je invloed op hen uitoefenen.
Door altijd te vragen naar de reden waarom een leerling geen huiswerk heeft gemaakt, bijvoorbeeld.
Door leerlingen niet het gevoel te geven dat je ze afwijst, als ze niet reageren zoals jij wenst. Laat duidelijk merken, dat je het GEDRAG afwijst, niet de PERSOONLIJKHEID. Dit lijkt heel simpel en toch doen we het hier altijd verkeerd. We worden boos op een jongen of meisje en zeggen lelijke dingen over hem of haar, of, erger nog: we worden sarcastisch. Daarmee wijzen we de persoon af. Wanneer je werkelijk belangstelling voor iemand hebt, contact hebt en hem of haar begrijpt, dan wordt het veel makkelijker om alleen maar het gedrag af te wijzen en niet de persoon. Dan blijft er contact en dan blijf je je invloed houden.
Voorbeeld om over na te denken: deed jij altijd je huiswerk? Ik geloof nooit dat je 'ja' zou antwoorden. Als leerling zijnde, maak je gewoon niet altijd je huiswerk! Dat is een gegeven, net als dat de aarde rond is, dus waarom maak je je in de lieve vrede kwaad daarom? Dat is toch een gebrek aan realiteitszin? Accepteer het gegeven: zij haten huiswerk, zoals jij een hekel hebt aan het corrigeren van proefwerken. Maar jij bent volwassen en kunt daar beter mee omgaan, zij moeten dat nog leren.
Vraag je steeds af wat het voordeel is dat de leerling probeert te behalen door zijn gedrag. Iedereen is altijd uit op zijn eigen voordeel.
De tijden zijn veranderd, dat hebben we allemaal gemerkt. Vroeger werden wij opgevoed met respect voor autoriteit: de burgemeester, de politieagent, de onderwijzer. Het is allemaal weg. Soms wordt er al helemaal niet meer opgevoed: ouders doen tegenwoordig niet meer dan hun kinderen verbieden, verbieden en nog eens verbieden en verder zal het wel loslopen.
